جمعه 02 تیر 1396  

الف: ارتباط با سازمان

الف: ارتباط با سازمان صنعت،معدن و تجارت

لرستان

کد و شماره سازمان

066

33200360

دورنگار سازمان

33206509

33224199

ريیس سازمان

قدرت اله ولدی

پایگاه اينترنتي سازمان

Lre.mimt.gov.ir

رييس اداره فرش سازمان

ایرج کاویانی فر

Irajkavi@yahoo.com

کارشناسان اداره فرش

.......

شماره تماس اداره فرش

066

33215140

دورنگار اداره فرش

33226506

ب : آمار قالیبافان،مجتمع ها ،کارگاه ها،فعالیت های جانبی فرش دستباف و بیمه تامین اجتماعی

ب : آمار  قالیبافان،مجتمع ها ،کارگاه ها،فعالیت های جانبی فرش دستباف و بیمه تامین اجتماعی

تعداد قالیبافان

                                                                                     

                                                              19304      نفر

 

مجتمع ها وکارگاه های قالیبافی

مجتمع متمرکز

                   -           فقره

کارگاه قالیبافی

                75           فقره

تولید غیر متمرکز

                 7            فقره

 

طرح ونقشه فرش

واحد تولید طرح ونقشه

                 2             فقره

طراح فرش

                 12            نفر

نقاش فرش

                  5             نفر

 

 

 

فعالیتهای جانبی و تکمیلی

مرتبط با فرش دستباف

ریسندگی خامه قالی

                  -            فقره

رنگرزی خامه قالی

                    1           فقره

واحد قالیشویی

                 21           فقره

ساخت و عرضه دار و ابزار قالیبافی

                  11           فقره

واحد دار کشی

                33           فقره

کارگاه های پرداخت فرش

                 -             فقره

مرمت کار و رفوگر فرش

                 13            نفر

فروشگاه عرضه مواد اولیه

                 13          فقره

 

بیمه تامین اجتماعی

تعداد معرفی شدگان

            10904     نفر

تعداد بیمه شدگان

              8281      نفر

تسهیلات بانکی تخصیص یافته از سال 84 تاکنون

 

                               32            میلیارد ریال

ج: مشخصات ذينفعان فرش دستباف استان

ج: مشخصات ذينفعان فرش دستباف استان

كليه ذينفعان فعال در استان اعم از: اتحاديه ها،‌ تشكلها، انجمن ها،‌دانشگاههاي مرتبط، موزه ها و خانه هاي فرش و ساير مراكز مرتبط و فعال مستقيم وغيرمستقيم با فرش دستباف

شماره هاي تماس

نام مسئول

نشاني : آدرس

اتحاديه تعاوني روستايي شهرستان خرم آباد

2208727-0661

موسي بهاروند

خرم آباد- خ علوي – كوچه شهيد موسوي

اتحاديه صنفي شهرستان خرم آباد

2216040-0661

نوروز فروغي

دروازده الشتر- بالاتر از ميدان انوشه

خانه فرش بروجرد

7-4469626-0662

گودرزي

ميدان راهنمايي- انتهاي خ سياوش مقابل كوي جهادگران

اتحاديه صنفي بروجرد

2622871-0662

وجيهه ضاري

خ بهار- مقابل پارك – خ داور – نبش كوچه اول – سمت راست

اتحاديه روستايي نورآباد

09166604210

منوچهر ابراهيمي

بلوار شهيد بهشتي – خ چمران

اتحاديه روستايي الشتر

09166635565

مهناز حياتي

الشتر- خ طالقاني شرقي- پلاك 195

اتحاديه روستايي دورود

09166877004

هدايت دالوند

بلوار معلم-17 كوچه بالاتر از آموزش و پرورش

اتحاديه روستايي ازنا

09166646122

عبدالحسين كشاورز

فلكه اصغر آباد- پشت بانك صادرات

اتحاديه روستايي پلدختر

09167467751

امين قنبري

ساختمان جهاد

اتحاديه صنفي نورآباد

09166604210

منوچهر ابراهيمي

بلوار شهيد بهشتي-خ شهيد چمران

اتحاديه صنفي كوهدشت

09169853451

مهربانو نظري

خ شهيد حسين رضايي

اتحاديه صنفي اليگودرز

09161640067

محرم سياه تيري

خ رودكي- خ سعيدي- جنب سايپا

اتحاديه صنفي دورود

09166877004

هدايت دالوند

بلوار معلم 17 كوچه بالاتر از آموزش و پرورش

اتحاديه صنفي ازنا

09166646122

ابوالحسن كشاورز

فلكه اصغر آباد

اتحاديه صنفي پلدختر

09169615030

رويا محمودي

خ 7 تير- خ سلمان فارسي جنوبي


د: معرفي فرش استان

د: معرفي فرش استان

استان لرستان با گسترده اي نزديك به 30 هزار  كيلو متر مربع در جنوب غرب ايران و در ميان قله برافراشته زاگرس مياني واقع شده است. اين سرزمين زيبا، سرسبز و تاريخي از شمال به استانهاي همدان و مركزي، از جنوب به خوزستان، از شرق به اصفهان و از غرب به كرمانشاه و ايلام محدود است . و براساس سرشماري سال 1385 جمعيت لرستان 526/716/1 نفر مي باشد، كه در شهرستانهاي خرم آباد، بروجرد، اليگودرز، دورود، ازنا، الشتر، نورآباد، كوهدشت و پل دختر زندگي مي كنند. صنعت فرش استان لرستان كه توسط سرانگشتان ظريف هنرمندان اين ديار عرضه مي گردد در نوع خود حائز اهميت فراوان مي باشد. ذوق و خلاقيت هنر هر ملتي از فرهنگ، سنت و پيشينه تاريخي، شيوه زيست و زيستگاه آن ملت ريشه مي گيرد از جمله هنرهايي كه در سرزمين ايران با گشذت زمان به كمال رسيده است، هنر قالي بافي ايرانيان مي باشد . خصوصاً استان لرستان. فرش دستباف لرستان بدليل بافت استادانه و طرح و رنگ دلپسند و دوام ان همچنان در صدر باقي مانده است و بر تارك زيباترين و گرانبهاترين فرش هاي گيتي درخشش دائمي دارد.

از شواهد تاريخي چنين بر مي آيد كه در اين خطه پشم گوسفند، موي بز و پنبه مواد خام بافندگي بوده است . اما به نظر مي رسد به دليل آنكه به ندرت پنبه در اين منطقه كشت و شده آن را از مناطق ديگري تهيه مي كردند.

با وجود اينكه به نظر مي رسد سابقه بافت زيراندازهاي گوناگون از قرن ها پيش در ميان عشاير رواج داشته، اما اطلاعات ما در اين زمينه بسيار اندك است. بطوريكه برخي منابع سابقه قالي بافي را در ميان عشاير لر بيشتر از يكصد و پنجاه سال نمي دانند. برخي از اقليت هاي لر به نواحي ديگر مهاجرت كرده اند، مثل حيات داوودي ها كه در جنوب فارس و نزديك خليج فارس زندگي مي كنند و بافندگان خوب قالي و گبه هستند.

سنت هاي موجود در بين لرها، يادآور تاريخ بافته ها يشان است، مثلاً آنان ابزار كوچك چوبي (سك) را براي بافت فرش به كار مي برند در واقع مادر ابزاري فلزي در عهد مفرغ و متعلق به دوره اي است كه همه ي ابزارها چوبي بود، يعني پيش از كشف فلز. حتي اكنون در برخي از سرزمين هاي اصلي لرها، پيشاب گاور را به عنوان دندانه به كار مي برند كه معروفترين جاي آن روستاي زرامين نزديك روستاي مشهور اشوند در شمال نهاوند است . اينها شواهد كهنگي بافته هاي لري است و مي تواند به شناختن سنت هاي كهن و مستقل ايشان در زمينه فنون، مواد اوليه، ابزارها و حتي طرح ها كمك كند.

از سوي ديگر بايستي در نظر داشت هنگامي كه از بافته هاي لري سخن به ميان مي آيد منظور تنها جغرافياي امروزي لرستان نيست چرا كه بسياري از تيره هاي گوناگون اين قوم در مناطق مختلف از جمله چهارمحال و بختياري، بخشي از استان فارس، بخشي از ايلام، بخشي از همدان و خوزستان و همچنين استان را در بر ميگيرد.

بدين ترتيب مي توان چهار گروه لر در ايران را شناسايي كرد كه همه آنها قالي عشايري مي بافته اند: لرهايي كه در چهار محال و بختياري زندگي مي كنند و در قالي بافي معروفند. انها قالي، گليم و انواع ديگري از بافته هاي عشايري را توليد مي كرده اند كه وريس (مالبند) معروف ترين آنها است.

مردمي كه در لرستان و ايلام زندگي مي كنند و قالي،‌گليم و جاجيم و ... مي بافتند ، اما اكنون تنها در بخش شمالي آن، اطراف بروجرد،‌الشتر و روستاهاي شمال آنها قالي مي بافند. با توجه به اينكه انها همسايه نهاوند، ملاير و سراند هستند ، قالي آنان به هم شبيه است. در قسمت جنوبي لرستان نيز تنها نوعي جاجيم توليد مي شود كه ماشته نام دارد.

جمعيت سرزمين كه كهگيلويه و بويراحمد ناميده مي شود و بيش از همه گبه و همچنين انواع ديگر فرش مي بافته اند، اما اكنون به بافت گبه مي پردازند.

مردمي كه در غرب فارس و همسايگي بويراحمد زندگي مي كنند ، قالي،‌گبه، گليم وريس و انواع ديگر بافته اند كه اكنون با قشقايي ها و مردم بومي منطقه در آميخته اند.

بنابراين فرش لري مفهوم عام دارد كه به طور عمده در غرب و مركز ايران توليد مي شده و با تحولات جديد جمعيتي و روال زندگي بخشي متحول و بخشي متروك شده است. همين امر به پيچيدگي وضع بافته هاي لري كمك كرده است به طوري كه بخشي از فرهنگ فرش لري را بايد در ميان عشاير همسايه ن از جمله قشقايي ها يافت.

از سوي ديگر بسياري از فرش هاي ايراني در منابع علمي موجود به عشاير زاگرس مركزي منسوب و لري ناميده شده است و به وضوح، بسياري از آنها را بافته هاي بختياري شناخته اند. بخش كوچكي هم به لرهاي فارس نسبت داده شده است.

از بافته هاي قديمي اقوام در قرون گذشته اثار چنداني در دست نيست اما آنچه مسلم است در حدود جنگ دوم جهاني، همه مناطق لرنشين بافنده نبوده اند و برخي نيز بافته هاي بسيار محدودي داشته اند، مثلاً تيره بهمئي از لرهاي بويراحمدي سياه چادر، پلاس و بند( طناب) مي بافته است . از سياه چادر و بند براي برپاه داشتن چادر استافده مي كرده و از پلاس هم براي فرش و هم براي ساختن خورجين، تاچه، گاله و امثال آن. متقابلاً عده اي از لرها مثل لرهاي غرب فارس، شمال لرستان و جنوب شرق استان همدان ( ملاير تا نهاوند )نه تنها قالي هاي خوب، بلكه انواع دگيري از بافته ها، مثل گليم، گليم دو پود(سوماخ)، گبه،‌وريس و پلاس هم داشته اند كه بخش عمده آن متروك شده است.

از ميان بافته هاي لري ، قالي، گبه، گليم چاكدار، گليم ب چاك (رند)، گليم بند، وريس، سوماخ (گليم دو پود) شش ترمه، جاجيم و پلاس معروف تراست و از همين بافته بوده است كه انواع خورجين، خورنمكدان، تاچه،‌گاله و امثال ان را درست مي كردند.

نكته ديگري كه بايد به آن توجه كرد، از بين رفتن عده اي زا بافته هاي لري در اثر فعاليت شركتهاي خارجي است .

عده ايي از شركت هاي خارجي در سرزمين هاي لر نشين‌ ( ملاير، بروجرد، سرابند يا مالمير، چهار محال و بختياري) فعاليت داشته و از آنجا كه به طور عمده قالي علاقه داشته و عمده نيروي كار منطقه را متوجه قالي كرده اند، باعث فراموشي شدن انواع ديگر فرش ها از جمله گليم، ششدرمه، سوماخ(گليم دو پود) و ديگر بافته ها ميشده اند كه در خود ايل هم كم مصرف بوده اند و به ندرت بافته مي شده است.

قاليهاي دست بافت لري نه تنها در مركز استان لرستان بلكه در بازرهاي مناطق همجوار همچون همدان ،‌اراك، اصفهان و كرمانشاه نيز عرضه مي شود . اين قالي ها با وجود طرح هاي ساده و بي بديل زمخت تر و ابتدايي تر از طرح هاي قاليهاي ديگر مناطق هستند براي مثال طرح هاي كردي و لري با وجود شباهت هاي فراوان از نظر كيفيت با هم متفاوتند، در مناطق عشاير با وجود توليدات اندك نمي توان ظرافت فرشهاي شهري بافت را در آن مشاهده كرد. ولي در عوض با طرحهاي ساده و اكثراً زيبايي غالباً در سبك هاي هندسي و شاخه شكسته مجسم مي شوند طر فداران پروپافرصي در ميان معماران و دكوراتيوهاي اروپايي براي خود پيدا كرده اند.

از سوي ديگر روشهاي بافت و طرحهاي قالي در ميان تيره هاي متعدد اقوام لر در كليه اين مناطق كم و بيش يكسان بوده و فرش هاي آنها اغلب با كاربرد رنگهاي طبيعي و به صورت ضخيم بافته مي شوند . بافت قاليچه هاي مخصوصي به نام گبه از ويژگي هاي قالي بافي اين ايلات است. لرها اكثراً در اندازه هاي كوچك مي بافند كه البته در بعضي مناطق نمونه هايي با ابعاد بزرگتر نيز ديده مي شود.

بعنوان مثال در ميان لرهاي ساكن نصرآباد اصفهان مي توان به اندازه هاي اشاره كرد كه در ابعاد پرده اي بافته مي شوند.

تار و پود فرش هاي لري از مخلوط پشم هاي گوسفند و بز و گره فرش ها نيز با توجه به سنت هاي بافندگي تيره هاي مختلف از نوع فارسي و گاهي تركي مي باشد.

از سوي ديگر بايستي توجه كرد كه بافندگان لر براساس سنت هاي محلي بمانند برخي از بافندگان مناطق غربي و شمال غربي ايران ريشه فرش هاي خود را در قسمت پاييني فرش به صورت بسته و متصل بهم در مي آورند و بعضاً نيز لبه هاي فرش هاي خود را با سليقه هاي ايلياتي خود منگوله دار مي نمايند كه خالي از لطف و زيبايي نيست.

تجزيه و تحليل برخي از يافته هاي لري اسالت و وسعت بافت گونه هايي در فرش را در بين انها تاييد مي كند، مثلاً تصور اينكه بافته مستقلي به نام گبه در ميان لرها وجود داشت كه به صورت قاليچه (سه تا پنج متر مربع ) توليد ميشده و مصرف خارجي هم داشته است،‌درست نيست ، زيرا مثلاً بخش هايي از خورجين هاي لري كه قاعدتاً بايد به شكل قالي بافته ميشد گاه به همان شكل گبه بافته شده است و جود چنين نمونه هايي نشانه آن است كه گبه بيش از آن كالاي خاص باشد، بافت ويژه ايي است و كاربرد محدود و معيني هم نداشته است .

اين واقعيت مي تواند به روشن شدن جنبه خاصي از بفاته هاي لري و فنون بافت آنان كمك كند و در عين حال نشان دهد كه فر هاي نادرست پيشين از هر لحاظ مي تواند به گمراه كردن محقق بينجامد.

فرش هاي بافته شده در اين مناطق معمولاً تحت بافت بوده كه با دار افقي بافته مي شوند. بافت هاي در اين استان محدود به فرش و سياه چادر نمي باشد،‌بلكه ريسمان، فلاخن(از موي بز)،‌دام (تله)، نوار تزيين چادر، خورجين و ... از ديگر دستبافتهها هستند كه اكثراً براي زندگي روزمره و به ندرت براي تزيين به كار برده مي شوند.

طرحهاي رايج

طرحهاي لري از تنوع زيادي برخوردارند كه بافنده ها انها را بكمك ذهن خلاق خود مي آفريدند وبا رنگهاي متنوع و مناسبي كه انتخاب مي كردند، دنيايي از زيبايي را خلق مي كردند.

خطوط مستقيم نقشهاي هندسي بمدد پرزهاي بلند حالتي منحني را به خود ميگيرند و با درهم شدن طرح عليرغم رنگهاي درخشان قالي حالتي شور رفته را به خود ميگرد.

رنگبندي:

به طور خلاصه مي توان گفت كه پشم ها در مناطق ذكر شده بيشتر به رنگهايي مانند قرمز روناسيف آبي نيلي، سرمه اي، بژ، سفيد نخودي، زرد ارغوان و سبز ديده مي شود.

رنگرزي:

اطلاعات ما در مورد شيوه رنگرزي در لرستان ناچيز است اما فيلبرگ (1925) مي نويسد،‌در آغاز تابستان نخ هاي پشمي را در دوغ مي خواباندند تا براي رنگرزي آماده شود. لرها از برگ درختان، اوره و نيل (نيل را از درختچه نيل كه رنگ آبي مي دهد ، مي گرفتند) به عنوان مواد رنگي استفاده مي كردند . در قاليها و بافته هاي لرستان كه به دانمارك برده شده اند ، در بسياري از سايه ها رنگهاي قرمز و ابي و زرد به كار رفته است. اين رنگها را از منابعي چون قرمزدانه براي رنگ قرمز و روناس كه رنگ قرمز زنگ نما از آن به دست مي آمد، كلاله بته زعفران يا پوست انار، براي رنگ زعفراني، يا زرد و يا ميوه هاي انگور يا توت ايراني رنگك سبز مي ساختند. در اين راست، رنگ سبز درخشان و بسيار زيبا و جذابي بخصوص دب قالي هاي بافت نيمه اول سده بيستم لرستان، جلب توجه مي كند كه احتمال مي رود اين رنگ را از دوبار رنگ كردن يا خواباندن مجدد نخ زرد در نيل به دست اورده باشد. در گذشته رنگرزي به صورت كاملاً گياهي و طبيعي بوده و از رواج و رونق هم برخوردار بوده است.

 


ن: آمار صادرات فرش دستباف بر حسب گمرکات کشور(1392)

آمار صادرات فرش دستباف به تفکیک گمرک استانی  (سال 1392)

(ماخذ: آمار گمرک ج . ا. ا )

شماره تعرفه: 57011000

شرح تعرفه : فرش و ساير کف پوش هاي نسجي, از پشم يا از موي نرم (کرک )حيوان , گره باف

ردیف

نام گمرک

وزن(کیلوگرم)

ارزش ریالی

ارزش دلاری

درصد صادرات فرش دستباف براساس گمرک

1

آذربايجان شرقي

15236

37556578180

1512381

0.48

2

اصفهان

198772

419835408331

16895330

5.37

3

تهران

4556966

7015850186543

282158331

89.63

4

خراسان رضوي

73918

119365731048

4802317

1.53

5

فارس

240281

220654443755

8836477

2.81

6

قم

6994

6017208546

242179

0.08

7

همدان

1730

1560584310

63003

0.02

8

يزد

4422

7193872990

290426

0.09


جمع کل

5098318

7828034013703

314800443

100